Sâu răng ở trẻ em – Nguyên nhân, Dấu hiệu và Cách khắc phục

Sâu răng ở trẻ em là tình trạng phổ biến khiến nhiều phụ huynh phải đau đầu tìm nhiều cách đối phó. Theo báo cáo nghiên cứu dịch tễ học ECC, trẻ em ở khu vực Đông Nam Á trong đó có Việt Nam chiếm tỷ lệ sâu răng cao nhất với 79%; trong khi đó Trung Quốc là 66%, Nam Phi là 57%, Ấn Độ là 54%. Qua đó có thể thấy, sâu răng là bệnh lý răng miệng mà trẻ em mắc phải nhiều nhất.

Các số liệu trên đã làm dấy lên tình trạng đáng báo động cho các phụ huynh về tình trạng răng miệng của con em mình. Do đó để phòng tránh sâu răng và mất răng sớm ở trẻ, cha mẹ phải thật sự hiểu rõ nguyên lý của bệnh. Vậy đâu mới là các nguyên nhân gây nên tình trạng sâu răng ở trẻ, các dấu hiệu nhận biết và cách khắc phục sâu răng an toàn và hiệu quả?

1. Nguyên nhân sâu răng ở trẻ em

1.1 Chế độ ăn uống không hợp lý

Trẻ nhỏ thường có thói quen ăn nhiều bánh kẹo, đồ ngọt, uống nước có ga thường xuyên nên đã làm gia tăng nguy cơ sâu răng. Nếu phụ huynh không giám sát chế độ ăn uống của trẻ và bất chấp cho trẻ ăn uống vô độ dễ khiến men răng trẻ bị ảnh hưởng. Thêm vào đó, các thói quen sinh hoạt thường thấy ở trẻ như bú sữa đêm mà không có vệ sinh răng miệng cũng làm gia tăng nguy cơ sâu răng.

sâu răng ở trẻ em
Chế độ ăn uống không hợp lý dễ khiến trẻ bị sâu răng

1.2 Quá trình chăm sóc răng miệng không hiệu quả

Do tâm lý chủ quan là răng sữa mất thì có thể mọc lại răng vĩnh viễn nên các phụ huynh thường có xu hướng lơ là việc chăm sóc răng miệng cho trẻ. Cách bọn trẻ chải răng, kem đánh răng có phù hợp hay không, số lần đánh răng theo quy định,… thường bị ngó lơ. Lâu dần, các mảng bám vi khuẩn từ thức ăn không được vệ sinh sạch sẽ hình thành sâu răng.

sâu răng ở trẻ em
Quá trình vệ sinh răng miệng không đúng tiêu chuẩn dễ khiến trẻ bị sâu răng

1.3 Do lây nhiễm vi khuẩn

Sâu răng có thể phát triển khi trẻ bị nhiễm vi khuẩn sản sinh axit và cha mẹ hoặc người chăm sóc có thể lây truyền vi khuẩn cho bé qua đường nước bọt. Người tiếp xúc gần với trẻ có cơ hội lây nhiễm vi khuẩn sâu răng qua việc tiếp xúc với các dụng cụ ly, cốc, muỗng, nĩa,… Ngoài ra thì sâu răng còn có tính di truyền nếu như cha mẹ trẻ bị sâu răng thì nguy cơ sâu răng ở trẻ là rất cao.

sâu răng ở trẻ em
Sâu răng có thể là từ việc lây nhiễm vi khuẩn giữa bé và người chăm sóc

1.4 Do trẻ bị sinh non

Trẻ bị sinh non sẽ có rất nhiều tác hại về tình trạng sức khỏe cơ thể nói chung và sức khỏe răng miệng nói riêng. Sinh non có thể gây ra các vấn đề về hô hấp chưa hoàn thiện, viêm phổi, viêm phế quản, rối loạn hô hấp mãn tính, huyết áp thấp, rối loạn tiêu hóa, hệ miễn dịch yếu, các vấn đề thị lực và thính lực,… Ngoài ra, sinh non còn có thể khiến trẻ đối mặt với tình trạng khiếm khuyết men răng (MIH) khiến men răng của trẻ bị kém khoáng, răng dễ bị mẻ và có nguy cơ sâu răng.

sâu răng ở trẻ em
Trẻ sinh non gặp nhiều vấn đề về sức khỏe, bao gồm cả sức khỏe răng miệng

1.5 Lượng Fluor tiêu thụ không đảm bảo 

Fluor là một khoáng chất tự nhiên có thể củng cố men răng nhằm hạn chế nguy cơ sâu răng. Vì thế nếu trẻ tiếp xúc với lượng Fluor không đảm bảo thì dễ có nguy cơ bị sâu răng. Do đó, hãy chú ý đến các nguồn cung cấp Fluor cho men răng như nguồn nước uống công cộng, kem đánh răng, muối ăn, thuốc cung cấp fluor, thực phẩm,… và nhớ hỏi ý kiến bác sĩ về liều lượng bổ sung fluor phù hợp với trẻ.

sâu răng ở trẻ em
Thiếu hụt lượng Fluor cần thiết là một trong các nguyên nhân khiến trẻ bị sâu răng

2. Dấu hiệu sâu răng ở trẻ em

Sâu răng ở trẻ em sẽ được khắc phục và điều trị sớm nếu cha mẹ chú ý đến tình trạng răng miệng của trẻ thường xuyên. Do đó, bên cạnh việc nhắc nhở trẻ trong quá trình chăm sóc răng miệng thì việc chú ý quan sát tình trạng răng của trẻ cũng sẽ làm giảm nguy cơ phát triển của sâu răng. Các dấu hiệu thường thấy của sâu răng ở trẻ em là:

  • Răng xuất hiện các đốm trắng đục trên bề mặt răng và giữa khe răng
  • Răng bắt đầu bị ê buốt khi trẻ tiếp xúc với thức ăn nóng hoặc lạnh
  • Răng đổi màu trên men
  • Răng bị vỡ men định khu (không thấy ngà)
  • Răng có bóng đen ánh lên từ ngà
  • Răng có xoang sâu thấy ngà
  • Xoang sâu thấy ngà lan rộng (>½ mặt răng)

Dựa vào tiêu chuẩn phát hiện sâu thân răng nguyên phát theo ICDAS

3. Cách khắc phục tình trạng sâu răng ở trẻ em

Sâu răng ở trẻ em hoàn toàn có thể khắc phục được bằng nhiều phương pháp khác nhau chứ không nhất thiết là phải nhổ bỏ. Nếu nhổ bỏ răng và trẻ mất răng sữa quá sớm, sẽ để lại nhiều hậu quả cho trẻ như: ảnh hưởng đến quá trình mọc răng vĩnh viễn, ảnh hưởng đến khung xương hàm, răng mọc lộn xộn, răng mọc chậm,… Do đó, nên nhanh chóng phát hiện ra tình trạng sâu răng và đưa trẻ đến nha khoa để có phương pháp chữa trị hiệu quả nhất:

3.1 Điều trị sâu răng ở trẻ em bằng gel fluoride

Nếu cha mẹ không muốn cho trẻ phải chịu đau đớn khi nhổ răng thì việc dùng gel fluoride là một phương pháp thích hợp. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ thật sự hiệu quả với tình trạng sâu răng ở giai đoạn đầu và được phát hiện kịp lúc. Các nha sĩ sẽ bôi chất gel lên răng trực tiếp hoặc cho fluoride vào chiếc khay để khớp vào răng. Phương pháp này sẽ giúp bọc lại chiếc răng sâu và tăng độ cứng cho men răng.

sâu răng ở trẻ em
Sử dụng gel fluoride để trị sâu răng cho trẻ trong giai đoạn đầu

3.2 Trám răng cho tình trạng sâu răng ở trẻ em

Tương tự như fluoride, trám răng là phương pháp dành cho sâu răng ở giai đoạn đầu. Đối với các vết sâu và viêm nhiễm nhẹ, các bác sĩ sẽ lấp kín các lỗ sâu nhằm ngăn không cho vi khuẩn gây hại cho tủy răng. Răng sâu sẽ được tái tạo cấu trúc và hệ mô răng thật sau khi bác sĩ làm sạch các vết sâu.

sâu răng ở trẻ em
Trám răng là phương pháp điều trị sâu răng cho trẻ trong giai đoạn đầu

3.3  Điều trị tủy nếu vết sâu vào tủy

Khi sâu răng đã tiến triển đến giai đoạn ăn sâu vào tủy thì sẽ gây ra các cơn đau nhức âm ỉ và khó chịu cho trẻ. Vì tủy đã bị viêm nhiễm nên các bác sĩ sẽ tiến hành điều trị tủy để làm sạch vi khuẩn trong tủy, các mô tủy hay ống tủy bị viêm. Sau đó, nhằm tránh cho vi khuẩn vào tủy thì bác sĩ sẽ trám kín ống tủy.

sâu răng ở trẻ em
Điều trị tủy trong giai đoạn răng sâu vào tủy

3.4 Sử dụng biện pháp tái khoáng

Bên cạnh các biện pháp cơ học can thiệp trực tiếp vào các vết sâu răng, chúng ta còn có thể áp dụng các biện pháp hiệu quả khác không liên quan đến cơ học như biện pháp tái khoáng cho răng. Lúc này biện pháp tái khoáng sẽ hiệu quả để điều trị các vết sâu nhỏ hoặc quá bé, vì bác sĩ không cần phải khoan lỗ thêm to để trám bít lỗ.  Do đo các khoáng chất cần thiết cho quá trình tái khoáng là: 

sâu răng ở trẻ em
Bổ sung các hợp chất cần thiết để phục vụ cho quá trình tái khoáng

3.4.1 Canxi

Canxi có vai trò quan trọng trong việc phát triển xương răng chắc khỏe nhưng phải được hấp thụ đúng cách và đúng liều lượng. Canxi nếu không được hấp thụ cùng với vitamin D3 và vitamin K2 thì sẽ không có ý nghĩa.

3.4.2 Vitamin D3

Là một dưỡng chất quan trọng đối với cơ thể của con người và đóng vai trò là người cân bằng canxi và muối khoáng. Người Việt Nam thường bị thiếu hút vitamin này do thiếu hụt các hoạt động ngoài trời, sử dụng kem chống nắng ngăn cản tia UVA và UVB hoặc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chứa acid phytic.

3.4.3 Vitamin K2

Hấp thụ vitamin D3 thì phải kết hợp với vitamin K2 để tăng việc hấp thụ canxi. Trong khi vitamin D3 giúp tăng cường hấp thụ canxi thì vitamin K2 giúp điều hướng canxi đến nơi hấp thụ thích hợp.

3.4.5 Magie

Là một chất quan trọng trong việc cấu tạo và phát triển cấu trúc răng và đong đếm tác động của canxi. Tuy nhiên, cũng cần phải cân bằng lại lượng canxi, vitamin D và photpho nhằm tránh sự gián đoạn đến quá trình tái khoáng.

3.4.6 Collagen

Là một trong các thành tố quan trọng cùa hợp chất hữu cơ cùa răng và có nguồn gốc từ các loại động vật ăn cỏ. Có 2 loại collagen chủ yếu là 

Collagen type 1: 90% thành phần hữu cơ của ngà răng, men măng và xương răng

Collagen type 17: hoạt chất cần thiết cho quá trình chu chuyển men răng

3.4.7 Probiotic khoang miệng

Chính là dạng hệ vi sinh ở khoang miệng và tập trung ở các tuyến nước bọt. Các lợi khuẩn sẽ tăng lượng khoáng chất ở miệng và tuyến nước bọt, hạn chế các lượng chất không phải hữu cơ nhằm tránh các bệnh lý răng miệng.

3.5 Sử dụng nước muối để chữa sâu răng cho trẻ 

Muối được xem là nguyên liệu phổ biên trong việc chữa trị các bệnh răng miệng và sâu răng cũng không phải ngoại lệ. Hòa muối với nước ấm và cho trẻ súc miệng hằng ngày sẽ giúp trẻ diệt các vi khuẩn từ sâu răng, giảm đau hoặc giảm các loại viêm nhiễm. Bảo vệ răng miệng với thói quen súc nước muối hằng ngày cũng là lời khuyên mà các nha sĩ tin dùng.

sâu răng ở trẻ em
Dùng nước muối để chữa sâu răng cho trẻ

➤ Để tránh tình trạng sâu răng ở trẻ em diễn ra thì các phụ huynh sẽ là người đóng vai trò quan trọng trong công cuộc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe răng miệng cho trẻ. Bên cạnh việc theo dõi tình trạng răng miệng của trẻ thường xuyên, kiểm soát chế độ ăn uống, quá trình chăm sóc răng miệng thì cũng nên duy trì cho trẻ thới quen đến nha khoa. 6 tháng 1 lần là khoảng thời gian thích hợp để đế nha khoa để chăm sóc răng miệng và để bác sĩ thăm khám với các thiết bị chuyên nghiệp.

➤ Tham khảo dịch vụ bảng giá của quá trình chăm sóc răng miệng toàn diện